Πόσο να κρατήσετε στο ταμείο έκτακτης ανάγκης, και πού

Πριν από κάθε επένδυση, κάθε προθεσμιακή κατάθεση, κάθε συζήτηση για απόδοση, υπάρχει ένα πρώτο και αδιαπραγμάτευτο βήμα: το ταμείο έκτακτης ανάγκης. Είναι το τμήμα των χρημάτων σας που δεν βελτιστοποιείται για απόδοση — βελτιστοποιείται για την ψυχική σας ηρεμία.

Γιατί χρειάζεται

Το ταμείο έκτακτης ανάγκης καλύπτει τα απρόβλεπτα: μια απώλεια εργασίας, μια σοβαρή αρρώστια, μια μεγάλη επισκευή στο σπίτι, μια ξαφνική οικογενειακή ανάγκη. Η ύπαρξή του σας απαλλάσσει από το να χρειαστεί να πουλήσετε επενδύσεις σε λάθος στιγμή, ή να πάρετε καταναλωτικό δάνειο με υψηλό επιτόκιο, ή να λύσετε πρόωρα μια προθεσμιακή με απώλεια όλων των τόκων.

Οικονομικά, το ταμείο έκτακτης ανάγκης είναι εργαλείο διαχείρισης κινδύνου, όχι εργαλείο απόδοσης. Ψυχολογικά, είναι εργαλείο ελευθερίας κινήσεων: όσοι το διαθέτουν παίρνουν πιο ήρεμα καλύτερες επαγγελματικές και προσωπικές αποφάσεις.

Πόσο

Ο κλασικός κανόνας ορίζει 3 έως 6 μήνες πάγιων εξόδων. Πάγιων, όχι εισοδήματος. Είναι διαφορετικά νούμερα: αν κερδίζετε 2.500 € καθαρά τον μήνα αλλά ξοδεύετε σταθερά 1.800 €, το ταμείο σας πρέπει να καλύπτει 3 έως 6 × 1.800 € = 5.400 έως 10.800 €.

Ποια είναι τα «πάγια έξοδα»: ενοίκιο ή δόση δανείου, λογαριασμοί κοινής ωφέλειας, τρόφιμα, μεταφορικά, ασφάλειες, βασικές συνδρομές. Όχι διακοπές, ρούχα, δείπνα, τεχνολογία. Το ταμείο έκτακτης ανάγκης καλύπτει τη ζωή που πρέπει να συνεχιστεί σε μια κρίση, όχι τη ζωή που έχετε σε φυσιολογική περίοδο.

Για ποιους 3 μήνες αρκούν και για ποιους χρειάζονται 6 (ή περισσότερα)

Τρεις μήνες αρκούν για: εργαζόμενους με σταθερή σύμβαση σε σταθερό τομέα, ζευγάρια με δύο εισοδήματα, όσους δεν έχουν εξαρτώμενα άτομα.

Έξι μήνες συστήνονται για: αυτοαπασχολούμενους, ελεύθερους επαγγελματίες με μεταβλητό κύκλο εργασιών, εργαζόμενους σε τομείς με έντονη κυκλικότητα, μονογονεϊκές οικογένειες, όσους έχουν πολλά εξαρτώμενα άτομα ή σοβαρές χρόνιες παθήσεις στην οικογένεια.

Για όσους έχουν πολύ ασταθές εισόδημα (π.χ. εποχική εργασία, μεγάλα projects που ολοκληρώνονται ανά έτη), 9 έως 12 μήνες δεν είναι υπερβολή.

Πού να το κρατήσετε

Ο βασικός κανόνας: το ταμείο έκτακτης ανάγκης πρέπει να είναι διαθέσιμο εντός 24 ωρών, χωρίς ποινή, χωρίς προειδοποίηση, χωρίς κίνδυνο κεφαλαιακής ζημίας. Αυτό αποκλείει προθεσμιακές καταθέσεις, μετοχές, ομόλογα και αμοιβαία κεφάλαια.

Οι σωστές επιλογές είναι, με φθίνουσα σειρά προτεραιότητας: λογαριασμός ταμιευτηρίου σε αδειοδοτημένη ελληνική ή κυπριακή τράπεζα, καλυπτόμενος από το ΤΕΚΕ ή ΤΕΚ έως 100.000 €· ιδανικά έναν με ένα αξιοπρεπές επιτόκιο, καθώς σήμερα υπάρχουν λογαριασμοί ταμιευτηρίου με σαφώς καλύτερη απόδοση από τους παραδοσιακούς. Εναλλακτικά, λογαριασμός σε online τράπεζα χωρίς μηνιαία έξοδα, όπου το ταμείο δεν θα ερεθίζεται καθημερινά — πολλοί αποταμιευτές ξοδεύουν πιο εύκολα από τον ίδιο λογαριασμό που βλέπουν συνεχώς. Για πολύ συντηρητικούς: δύο λογαριασμοί, ο ένας στην τράπεζα του μισθού και ένας ξεχωριστός σε άλλη τράπεζα. Αυτό δίνει και ένα επιπλέον στρώμα ασφάλειας σε περίπτωση προσωρινών προβλημάτων πρόσβασης στη μία.

Τι να μην κάνετε

Μην δεσμεύσετε το ταμείο έκτακτης ανάγκης σε προθεσμιακή για να «κερδίσετε το επιπλέον 1%». Αν χρειαστείτε τα χρήματα και δεν μπορέσετε να τα πάρετε, το κέρδος του ενός τοις εκατό εξανεμίζεται από ένα καταναλωτικό δάνειο έκτακτης ανάγκης στο 8% ή, χειρότερα, από μια πιστωτική κάρτα στο 15%.

Μην το επενδύσετε σε μετοχές ή αμοιβαία «γιατί έτσι δουλεύει καλύτερα». Το ταμείο έκτακτης ανάγκης δεν πρέπει να μπορεί να χάσει αξία τη στιγμή που το χρειάζεστε — και οι μετοχές μπορεί κάλλιστα να είναι 20-30% κάτω ακριβώς όταν χάσατε τη δουλειά σας.

Μην ξεχάσετε να το χτίσετε ξανά μετά τη χρήση του. Αν το χρησιμοποιήσατε για μια πραγματική έκτακτη ανάγκη, η πρώτη σας προτεραιότητα μετά είναι η ανασυγκρότησή του — πριν από κάθε νέα επένδυση.

Το ταμείο έκτακτης ανάγκης δεν είναι σέξι θέμα. Δεν κάνει τίτλους. Δεν έχει διακυμάνσεις που να σχολιάσετε στους φίλους. Αλλά είναι, χωρίς εξαίρεση, το πιο σημαντικό βήμα ενός αποταμιευτή προτού αρχίσει να μιλά για επιτόκια και αποδόσεις.