Σταθερό vs κυμαινόμενο επιτόκιο στην αποταμίευση: πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα

Δύο πελάτες της ίδιας τράπεζας μπορούν να παίρνουν σήμερα πολύ διαφορετικές αποδόσεις στα λεφτά τους, ακόμη κι αν έχουν το ίδιο ποσό: ο ένας επειδή κλείδωσε επιτόκιο σε προθεσμιακή, ο άλλος επειδή προτίμησε κυμαινόμενο σε ταμιευτηρίου. Ούτε ο ένας ούτε ο άλλος έχει κατ' ανάγκην δίκιο — έχουν διαλέξει διαφορετικό είδος κινδύνου.

Τι σημαίνει σταθερό επιτόκιο

Σταθερό επιτόκιο σε αποταμίευση σημαίνει ότι το επίπεδο απόδοσης που συμφωνείτε με την τράπεζα δεν αλλάζει για όσο διάστημα διαρκεί η σύμβαση. Η κλασική περίπτωση είναι η προθεσμιακή κατάθεση: αν συνάψετε σήμερα 12μηνη προθεσμιακή στο 2,20%, τη λήξη θα σας δώσει τους τόκους που αναλογούν στο 2,20% — ασχέτως τι θα κάνει η αγορά ενδιάμεσα.

Τα πλεονεκτήματα του σταθερού είναι δύο. Πρώτον, προβλεψιμότητα: ξέρετε από την υπογραφή τι θα σας δώσει η κατάθεση στη λήξη. Δεύτερον, προστασία σε πτώση επιτοκίων: αν η ΕΚΤ μειώσει τα βασικά επιτόκια τους επόμενους μήνες και η αγορά ταμιευτηρίου πέσει από το 1,50% στο 0,80%, εσείς εξακολουθείτε να παίρνετε το 2,20% που κλειδώσατε.

Το μειονέκτημα είναι το αντίστροφο: αν τα επιτόκια ανέβουν, δεν επωφελείστε. Αν έξι μήνες μετά την υπογραφή η ίδια τράπεζα προσφέρει 2,80% σε νέες προθεσμιακές, εσείς μένετε στο 2,20% μέχρι τη λήξη.

Τι σημαίνει κυμαινόμενο επιτόκιο

Κυμαινόμενο επιτόκιο σημαίνει ότι το επιτόκιο μπορεί να μεταβληθεί με τον χρόνο, συνήθως ανά τρίμηνο ή όποτε η τράπεζα το αποφασίσει με προειδοποίηση 2 μηνών σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Ο τυπικός φορέας κυμαινόμενου είναι ο λογαριασμός ταμιευτηρίου.

Το πλεονέκτημα είναι η ευελιξία: αν τα επιτόκια αγοράς ανέβουν, η απόδοσή σας ανεβαίνει επίσης (αν και συνήθως με μερική και όχι πλήρη μετακύλιση από την τράπεζα). Χωρίς να κάνετε τίποτα, το κυμαινόμενο ακολουθεί την τάση.

Το μειονέκτημα είναι επίσης εμφανές: σε φάση πτώσης των επιτοκίων, η απόδοσή σας μειώνεται. Επιπλέον, οι τράπεζες συχνά μεταφέρουν τις πτώσεις πιο γρήγορα από τις αυξήσεις — ένα φαινόμενο που έχει τεκμηριωθεί εμπειρικά. Ο πελάτης του ταμιευτηρίου βλέπει την απόδοση να χαμηλώνει αμέσως όταν η ΕΚΤ κόβει, αλλά να ανεβαίνει με καθυστέρηση όταν σφίγγει.

Πώς να επιλέξετε: η ερώτηση της φάσης

Η επιλογή σταθερού ή κυμαινόμενου εξαρτάται από την εκτίμησή σας για τη φάση των επιτοκίων. Αν πιστεύετε ότι τα επιτόκια βρίσκονται κοντά στην κορυφή του κύκλου και θα πέσουν τους επόμενους 12-24 μήνες, κλειδώστε με σταθερό. Αν πιστεύετε ότι θα ανέβουν, μείνετε σε κυμαινόμενο για να ανεβαίνετε μαζί.

Η ειλικρινής απάντηση: κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα σε ποια φάση βρισκόμαστε. Ούτε οι κεντρικές τράπεζες — που δεν κρύβουν πλέον την ίδια τους την αβεβαιότητα — ούτε οι αναλυτές. Γι' αυτό οι έμπειροι αποταμιευτές δεν στοιχηματίζουν όλο το κεφάλαιο σε μία επιλογή.

Η κλίμακα καταθέσεων ως συνθετική λύση

Η πρακτική απάντηση για ένα σοβαρό ποσό είναι το laddering: χωρίζετε το κεφάλαιο σε τμήματα με διαφορετικές λήξεις. Παράδειγμα με 30.000 €: 10.000 € σε 12μηνη σταθερή, 10.000 € σε 24μηνη σταθερή, 10.000 € σε λογαριασμό ταμιευτηρίου (κυμαινόμενο). Κάθε 12 μήνες μια δόση ωριμάζει και επανεπενδύεται στα τρέχοντα επιτόκια της αγοράς. Ό,τι κι αν κάνει η αγορά — άνοδο, πτώση, πλευρική κίνηση — δεν βρίσκεστε ποτέ στην ακραία λάθος πλευρά.

Ένα συχνό λάθος

Πολλοί αποταμιευτές συγκρίνουν λάθος τη σταθερή προθεσμιακή σε λ.χ. 12 μήνες με το τρέχον επιτόκιο του ταμιευτηρίου. Η σωστή σύγκριση είναι με τον μέσο όρο του επιτοκίου του ταμιευτηρίου καθ' όλη τη διάρκεια των 12 μηνών — που κανείς δεν γνωρίζει εκ των προτέρων. Αν η τράπεζα μειώσει το επιτόκιο ταμιευτηρίου μετά από 3 μήνες, ο μέσος όρος μπορεί να είναι πολύ κάτω από αυτό που βλέπετε σήμερα.

Συμπερασματικά, ούτε το σταθερό ούτε το κυμαινόμενο είναι «καλύτερο». Είναι δύο εργαλεία με διαφορετικό προφίλ κινδύνου-απόδοσης. Ο σοβαρός αποταμιευτής χρησιμοποιεί και τα δύο, με βάση τον στόχο κάθε τμήματος του κεφαλαίου του.